Fagområde: Stedsutvikling

Boligetablering i distriktene

“Boligetablering i distrikta” var ei tre-årig satsing i perioden 2012-2014, med mål om å utvikle kunnskap og prøve ut tiltak for styrkt bustadetablering i distriktsområde.

Satsinga inneheldt eit kompetanseprogram, med eit kommunenettverk, og søkbare tilskotsmidlar til deltakarkommunane. Kommunal- og moderniseringsdepartementet stod bak satsinga, med Husbanken som fagleg ansvarleg. Distriktssenteret deltok i det faglege nettverket, og har hatt ei rolle i å utvikle og dele kunnskap om boligetablering i tynne bustadmarknader. Satsinga er godt dokumentert i Husbankens digitale verktøykasse, veiviseren.no, bl.a med følgjeevaluering og sluttrapport.

Bakgrunn for satsinga

Eit godt bustadtilbod er ein sentral føresetnad for rekruttering av arbeidskraft, tilflytting og at fleire blir buande på ein stad. Samstundes er bustadtilbodet i distriktsområde generelt lite variert, og ofte med få bustader tilgjengelege. Tilbodet møter ikkje behov og ønskje. Marknaden og tilbodet utfordrar bustadutviklinga, særleg når det blir forventa at det skal vere både billeg å byggje og enkelt å finne seg ein stad å bu på bygda.

På oppdrag frå Kommunal- og regionaldepartementet gjorde Norut i 2010 ei analyse av bustadmarknaden i typiske distriktsområde. Analysa synte at omlag halvparten av norske kommunar har bustadmarknader som er kjenneteikna av å vere små, usikre og stagnerande.

Analysa stadfesta ein bustadsituasjon i distriktskommunar med lite nybygging, blant anna som følgje av krava til finansiering og frykt for økonomisk risiko. Samstundes er mange hus ikkje lenger brukande som heilårsbustad, ut frå standard eller lokalisering. Analysa understreka også utviklinga av at stadig fleire bustadhus blir feriehus. Eit anna gjennomgåande kjenneteikn er mangelen på utleigebustader og ein lite fungerande leigemarknad. Dette er erfaringar frå distriktskommunar over heile landet.

12 kommunar deltok i satsinga

I kommunenettverket deltok 12 kommunar, frå ulike deler av landet. Kommunane hadde alle små, usikre og dels stagnerande bustadmarknader. Andre felles kjenneteikn var utfordringar knytt til kompetanse og kapasitet i utviklingsarbeid.

Les meir om lokale utfordringar, tiltak og strategiar for kvar enkelt kommune.

 

 

 

Den tre-årige satsinga Boligetablering i distriktene blir følgjeevaluert av rådgjevingsfirmaet Rambøll. Evalueringa byggjer på ei nullpunktanalyse, som skildrar status ved oppstarten av satsinga, årlege resultatrapporteringar og sluttrapportering. Sluttrapporteringa skal vere ferdig innan utgangen av 2014.

Førebelse konklusjonar

Midtvegsevalueringa frå 2013 stafestar inntrykket av handlekraftige kommunar som har teke ei tydeleg bustadstrategisk rolle, og som allereie ser resultat av både fokus, kunnskapsutvikling og tilskot.

Rambøll understrekar følgjande:

  • Midtvegs i satsinga har tilskotet bidrege til 130 bueiningar, halvparten leilegheiter og resten einebustader.
  • Kommunar som har nytta tilskotet til leilegheitskompleks, har fått fleire bueiningar att for tilskotsmidlane, enn kommunar som har nytta tilskotet til å stimulere bygging av einebustader.
  • Tilskot til entreprenørar eller bustadselskap har også bidrege til langt større andel utleigebustader.
  • Dei fleste kommunane har lukkast i å sette av nok ressursar, og å forankre arbeidet hjå leiinga i kommunen
  • Satsinga har bidrege til å auka kompetansen, samstundes som kommunane etterspør meir kunnskap. Dette knyter seg særleg til plan- og teknisk kompetanse.

Satsinga er inne i sitt siste arbeidsår, og sluttevalueringa er venta ved utgangen av 2014. Resultat og oppsummeringar frå tiltak i deltakarkommunane, må ventast å kome først i 2015.